Vahanevra'nın kışlık fide koleksiyonunda beyaz lahana, mor lahana ve farklı karalahana seçenekleri bulunmaktadır. Hazır fideyle yetiştirmeye başlamak özellikle sonbaharın kısa sürdüğü bölgelerde çimlenme ve ilk gelişim aşamasını beklemeden sezondan yararlanmayı kolaylaştırır.

Bu rehberde lahana fide dikiminden toprak hazırlığına, sulamadan hasada kadar temel adımları ele alırken mor lahana fidesi ve karalahana fidesi arasındaki yetiştirme farklarını da ayrı ayrı inceleyeceğiz.

Lahana grubu genel olarak serin hava koşullarını sever. Sonbahar yetiştiriciliğinde temel amaç, yazın aşırı sıcak dönemini atlattıktan sonra bitkinin sert kış koşulları başlamadan önce güçlü bir kök ve yaprak sistemi oluşturmasını sağlamaktır.

Bu nedenle Türkiye'de birçok bölgede Ağustos sonundan Ekim dönemine kadar uzanan süreç lahana yetiştiriciliği açısından önemlidir. Fakat Ege kıyısıyla yüksek rakımlı İç Anadolu'da aynı tarihte fide dikmek doğru değildir.

Lahana yetiştiriciliğine tohumdan başlanabilir. Tohumlar doğrudan toprağa ekilebilse de özellikle baş lahana çeşitlerinde fide oluşturup gelişen bitkiyi daha sonra kalıcı yerine dikmek oldukça pratik bir yöntemdir.

1. Viyol veya küçük fide kaplarını temiz ve geçirgen bir yetiştirme ortamıyla doldurun.
2. Tohumları yaklaşık 0,5-1 cm derinliğe yerleştirin.
3. Tohumların üzerini ince bir torf veya toprak tabakasıyla kapatın.
4. İlk sulamayı tohumu yerinden oynatmayacak şekilde nazikçe yapın.
5. Çimlenme döneminde toprağın tamamen kurumasına izin vermeyin.
6. Fideler çıktıktan sonra güçlü ışık almalarını sağlayın.
7. Aynı alanda çok fazla fide çıktıysa güçlü olanları bırakarak seyreltme yapın.
8. Kalıcı yerine dikmeden önce fideleri dış ortam koşullarına kademeli şekilde alıştırın.

Hazır lahana fidesi kullanmak özellikle sonbahar bahçesinde önemli bir zaman avantajı sağlar. Fide, çimlenme ve ilk hassas gelişim dönemini tamamladığı için doğrudan kalıcı yetiştirme alanına alınabilir.

1. Dikim alanını yabancı otlardan temizleyin.
2. Sıkışmış toprağı gevşetin ve iri kesekleri parçalayın.
3. Fidenin kök topundan biraz daha geniş bir dikim çukuru hazırlayın.
4. Fideyi köklerini dağıtmadan kabından çıkarın.
5. Fideyi mevcut kök boğazı seviyesine yakın şekilde yerleştirin.
6. Toprağı kök çevresine doldurarak hafifçe sabitleyin.
7. Dikim sonrasında kök bölgesine can suyu verin.
8. İlk günlerde toprağın tamamen kurumasına izin vermeyin.

Lahanalarda dikim mesafesi yetiştirilen çeşide göre değişir. Baş oluşturan beyaz ve mor lahanalar geniş yapraklar ve büyük bir göbek geliştirdiği için karalahanadan daha geniş alan isteyebilir.

Küçük fide döneminde geniş aralıklar fazla görünebilir. Ancak baş lahana çeşitleri geliştikçe dış yaprakların çapı hızla büyür. Fideleri sıklaştırarak alandan kazanmaya çalışmak ilerleyen dönemde baş gelişiminden kaybettirebilir.

Lahana çeşitlerinin bakım ihtiyaçları birbirine benzese de hasat şekilleri aynı değildir. Bahçenizi planlarken hangi türü yetiştirdiğinizi bilmek önemlidir.

Karalahana baş lahana çeşitlerinden farklı bir hasat mantığına sahiptir. Bitkinin dış bölümündeki gelişmiş yapraklar alınırken merkezdeki genç büyüme noktası korunabilir. Böylece bitki uygun koşullar devam ettiği sürece yeni yaprak üretmeye devam eder.

Vahanevra'daki karalahana fidesi serin ve soğuk iklime dayanıklı bir çeşit olarak sunulmaktadır. Tam güneş veya yarı gölgede yetiştirilebilir; derin, gevşek ve besin açısından zengin toprakta daha güçlü gelişir.

• Dikim aralığı: Bitkiler arasında yaklaşık 35-40 cm boşluk bırakın.
• Toprak: Derin, besince zengin ve gevşek bir yetiştirme ortamı tercih edin.
• Sulama: Toprağı dengeli nemli tutun ancak kök çevresini sürekli su içinde bırakmayın.
• Hasat: Gelişmiş dış yaprakları alıp bitkinin merkezini koruyun.
• Soğuk dönem: Serin hava koşullarında yetiştirilmeye uygun bir kışlık sebzedir.

Lahana grubu güçlü yaprak gelişimi gösteren ve uzun süre aynı toprakta kalan sebzelerden biridir. Bu nedenle dikim öncesinde toprağın hazırlanması sonraki bakım kadar önemlidir.

Lahana düzenli nem isteyen sebzelerden biridir. Fakat düzenli sulama ile toprağı sürekli suya doygun bırakmak aynı şey değildir. Özellikle sonbaharda hava serinledikçe topraktan su kaybı azalır ve yaz aylarında kullanılan sulama düzeni fazla gelmeye başlayabilir.

• Dikim sonrası: Fidelerin köklenme döneminde toprağın uzun süre tamamen kurumasına izin vermeyin.
• Gelişim döneminde: Toprak nemini kontrol ederek düzenli ancak ölçülü sulayın.
• Baş oluşumunda: Uzun süre susuz bırakıp ardından aşırı su vermekten kaçının.
• Sulama yönü: Suyu mümkün olduğunca bitkinin kök bölgesine verin.
• Yağışlı dönem: Toprak zaten nemliyse sulamayı azaltın veya atlayın.

Evet. Lahana çeşitleri yeterli büyüklükte saksı kullanıldığında balkon veya terasta yetiştirilebilir. Ancak baş lahana çeşitlerinin geniş yaprakları ve güçlü kök sistemi nedeniyle küçük saksılardan kaçınılmalıdır.

Lahananın hasat zamanı yetiştirilen çeşide göre önemli ölçüde değişir. Baş yapan beyaz ve mor lahanalarda merkezdeki başın gelişimi takip edilirken karalahanada hasat dış yapraklardan başlayarak uzun süre devam ettirilebilir.

Hasat takvimini yalnızca dikimden sonra geçen gün sayısına göre belirlemek yerine bitkinin fiziksel gelişimini takip etmek daha sağlıklıdır.

• Aşırı sıcak: Baş lahana çeşitleri serin dönemde daha dengeli gelişir. Uzun süreli yüksek sıcaklık baş oluşumunu zorlaştırabilir.
• Çok sık dikim: Bitkilerin ışık, su ve besin için birbirleriyle rekabet etmesine neden olur.
• Düzensiz sulama: Uzun süre kuruyan toprağın ardından aşırı sulama bitkiyi strese sokabilir.
• Yetersiz güneş: Baş oluşturan çeşitlerde yoğun gölge gelişimin zayıflamasına neden olabilir.
• Zayıf toprak: Organik maddesi düşük ve sıkışmış bir toprak güçlü yaprak ve baş gelişimini sınırlayabilir.
• Yanlış çeşit beklentisi: Karalahana gibi yaprak için yetiştirilen çeşitlerin beyaz lahana gibi sıkı bir baş oluşturması beklenmemelidir.

Lahana yetiştiriciliğinde ilk karar hangi çeşidin bahçenize uygun olduğudur. Büyük ve sıkı başlar istiyorsanız beyaz veya mor lahana; uzun süre kademeli yaprak hasadı yapmak istiyorsanız karalahana seçeneklerini değerlendirebilirsiniz.

Hangi çeşidi seçerseniz seçin yaz sıcakları azaldıktan sonra dikime başlamak, bitkilere yeterli gelişim alanı bırakmak, toprağı organik maddeyle desteklemek ve sonbaharda sulamayı gerçek toprak nemine göre yapmak güçlü bir başlangıç sağlar.

• Mor lahana fidesi
• Karalahana fidesi
• Beyaz lahana ve kışlık fideler
• Kışlık tohum çeşitleri
• Kışlık sebze yetiştirme rehberi
• Eylül kışlık fide dikim rehberi